Đảng và Nhà nước Việt Nam đã có nhiều chính sách và dành nhiều nguồn lực ưu tiên cho khu vực miền núi tuy nhiên mức độ chuyển biến còn chậm, đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số vẫn còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao gấp 3,5 lần bình quân cả nước ( NQ 30a – NQCP)

 

 Trong khuôn khổ các hoạt động nhằm đưa tiếng nói của nhóm người yếu thế và những người bị thiệt thòi thông qua diễn đàn và các hoạt động vận động chính sách của Nhóm Hợp tác phát triển (CDG) và bằng việc tự nguyện phối hợp thực hiện các hoạt động của Nhóm trong khuôn khổ tài trợ của Tổ chức Bánh mỳ cho Thế giới, ngày 8/9/2009, CDG phối hợp với Viện tư vấn phát triển kinh tế XH Nông thôn và miền núi ( CISDOMA) tổ chức Diễn đàn về người nghèo các tỉnh miền núi phía Bắc.

 

Mục đích của Diễn đàn nhằm kết nối và đưa tiếng nói của người nghèo vùng sâu, vùng xa (trước hết là thuộc các vùng chương trình/ dự án của các đơn vị thành viên thuộc nhóm CDG) tới các cấp cao hơn, và gây được sự chú ý của các cơ quan và các tổ chức tài trợ. 10 đại diện cho các cộng đồng nghèo thuộc các vùng chương trình/ dự án của các tổ chức thuộc nhóm CDG như Nghệ An, Cao Bằng, Thái Nguyên, Bắc Cạn, Phú Thọ... cùng đại diện của 15 tổ chức trong nhóm , đại diện các tổ chức Phi chính phủ trong nước và quốc tế đã tham dự và chia sẻ tại diễn đàn.

 

Các đại biểu đến từ những vùng nghèo nhất thuộc các xã đặc biệt khó khăn ở các tỉnh miền núi phía Bắc, đã nêu những bức xúc từ cồng đồng như: người dân những nơi đó sống phân tán, thu nhập thấp chủ yếu từ nông nghiệp nhưng sản xuất lạc hậu, điều kiện thời tiết không thuận lợi, thường xuyên bị thiên tai, cơ sở hạ tầng thiếu về số lượng, kém về chất lượng. Tình trạng thiếu ăn vẫn còn (3-5 tháng/ năm). Tình trạng mù chữ và tái mù chữ còn khá phổ biến. Nhiều công trình phúc lợi do nhà nước đầu tư vì thiếu sự dầu tư giám sát của cộng đồng nên đã xuống cấp nghiêm trọng, nhiều nơi đã không còn sử dụng được nữa.

 

Tại diễn đàn, các biểu cũng nêu lên một số bất cập khác của chính sách như Chương trình Bảo hiểm y tế: Chi phí cho một lần khám chữa ở cấp huyện là 10 nghìn đồng là quá thấp, chỉ đủ mua thuốc thông thường… trạm xá xã không được khám bảo hiểm y tế…đi lên huyện phải mất gần 20km cây số đường rừng nên tiền đi lại tốn hơn tiền thuốc… thời gian được nhận bảo hiểm y tế quá muộn, thường tháng 4 bà con mới được nhận, như vậy giá trị sử dụng chỉ còn 2/3 thời gian; Về cơ chế theo dõi giám sát của cộng đồng và kênh khiếu nại của cộng đồng với các hợp phần xây dựng hạ tầng và mua sắm trang thiết bị. Việc áp dụng các “luật lệ trong làng” trong chương trình xoá đói giảm nghèo; Trong việc giao đất giao rừng chưa phù hợp hoặc bị chồng chéo ... Các đại biểu cũng khẳng định rằng: Chính phủ đã làm rất nhiều việc để hỗ trợ người nghèo như: Hầu hết các thôn đã và đang được hưởng các chương trình 134, 135… của Chính phủ, các chương trình dự án phát triển từ các tổ chức Phi chính phủ trong nước và quốc tế , đặc biệt là các tổ chức PCP trong nhóm CDG đã hỗ trợ thiết thực cho người nghèo.

 

Tuy còn tồn tại một số bất cập trong việc thực hiện chính sách cũng như trong quá trình triển khai các chương trình, dự án nhưng sự thay đổi bộ mặt đời sống nông thôn khi có sự hỗ trợ của Chính phủ đã được các địa phương ghi nhận và đánh giá cao : Đó là sự cải thiện về cơ sở hạ tầng (điện, đường, nước sạch…), người dân được vay vốn để sản xuất, cải thiện kinh tế hộ gia đình, được nâng cao nhận thức. Đại diện người nghèo đã đưa ra các ý kiến đề xuất như: Tăng mức chi cho một lần khám chữa bệnh; tăng cường năng lực cho tuyến y tế xã để có thể khám bảo hiểm ở xã cho gần. Phát thẻ bảo hiểm y tế cho người nghèo ngay từ đầu năm; Trong các công trình xây dựng cơ sở vật chất ở thôn bản, Ban Giám sát cộng đồng cần sớm có được hồ sơ kỹ thuật, và được thông báo kịp thời các thời điểm quan trọng của các dự án để có mặt giám sát; Nhà nước nên có yêu cầu phổ biến các quyền lợi về chính sách hay các đợt hỗ trợ bằng tiếng dân tộc; Cứng hoá đường giao thông nông thôn, tu sửa hệ thống thuỷ lợi, sinh hoạt, xây dựng nhà văn hoá cộng đồng.; Về nâng cao năng lực: Hỗ trợ về việc tiếp tục đưa các ứng dụng khoa học kỹ thuật đến với người dân bằng những hoạt động thực tế như: tổ chức các mô hình trình diễn, tổ chức tham quan học hỏi kinh nghiệm; Tiếp tục phổ biến các chính sách pháp luật đến với nhân dân thông qua các hoạt động thực tế như: tổ chức các cuộc thi tìm hiểu chính sách pháp luật, cuộc thi tuyên truyền viên giỏi, các hoạt động giao lưu văn hoá văn nghệ - TDTT; Về phát triển kinh tế: Hỗ trợ nhân dân về giống cây trồng, vật nuôi.

 

Nhà nước và các tổ chức cần tiếp tục hỗ trợ vay vốn để phát triển chăn nuôi trâu bò lợn gà và hỗ trợ kỹ thuật làm ăn cho bà con. Vì nhiều gia đình nghèo chưa biết cách sử dụng vốn để thoát nghèo như thế nào... Những ý kiến của đại diện người nghèo phía Bắc đã được các đại biểu chú ý lắng nghe, ghi nhận và sẽ kiến nghị lên các cấp có thẩm quyền, các nhà hoạch định chính sách xem xét, bổ sung và hướng dẫn các bước thực hiện chính sách để cải thiện cuộc sống một cách bền vững cho người nghèo khu vực miền núi phía Bắc nói riêng và khu vực miền núi dân tộc nói chung./.

 

Tin: Trần Hoàng; Ảnh: Thu Hiền